(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.105. అధ్యాయః 105
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
కృష్ణేన యుధిష్ఠిరంప్రతి దశధా కపిలావిభాగకథనపూర్వకం తద్దానప్రశంసనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

దానపుణ్యఫలం శ్రుత్వా తపఃపుణ్యఫలాని చ।
ధర్మపుత్రః ప్రహృష్టాత్మా కేశవం పునరబ్రవీత్॥ 14-105-1(96092)
యా చైషా కపిలా దేవ పూర్వముత్పాదితా విభో।
హోమధేనుః సదా పుణ్యా చతుర్వక్త్రేణ మాధవ॥ 14-105-2(96093)
సా కథం బ్రాహ్మణేభ్యో హి దేయా కస్మిందినేఽపి వా।
కీదృశాయ చ విప్రాయ దాతవ్యా పుణ్యలక్షణా॥ 14-105-3(96094)
కథితా కపిలా ప్రోక్తా స్వయమేవ స్వయంభువా।
కైర్వా దేయాశ్చ తా దేవ శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్వతః॥ 14-105-4(96095)
వైశంపాయన ఉవాచ। 14-105-5x(7967)
ఏవముక్తో హృషీకేశో ధర్మపుత్రేణ సంసది।
అబ్రవీత్కపిలాసంక్యాం తాసాం మాహాత్ంయమేవ చ॥ 14-105-5(96096)
శృణు పాండవ తత్వేన పవిత్రం పావనం పరం।
యచ్ఛ్రుత్వా పాపకర్మా పి నరః పాపాత్ప్రముచ్యతే॥ 14-105-6(96097)
అగ్నిమద్యోద్భవాం దివ్యామగ్నిజ్వాలాసమప్రభాం।
అగ్నిజ్వాలోజ్జ్వలచ్ఛృంగీం ప్రదీప్తాంగారలోచనాం॥ 14-105-7(96098)
అగ్నిపుచ్ఛామగ్నిఖురామగ్నిరోమప్రభాన్వితాం।
తామగ్నేయీమగ్నిజిహ్వామగ్నిగ్రీవాం జ్వలత్ప్రభాం॥ 14-105-8(96099)
భుంజతే కపిలాం యే తు శూద్రా లోభేన మోహితాః।
పతితాంస్తాన్విజానీయాచ్చండాలసదృశా హి తే॥ 14-105-9(96100)
న తేషాం బ్రాహ్మమః కశ్చిద్గృహే కుర్యాత్ప్రతిగ్రహం।
దూరాచ్చ పరిహర్తవ్యా మహాపాతకినోపి తే॥ 14-105-10(96101)
సార్వకాలం హి తే సర్వైర్వర్జితాః పితృదైవతైః।
తే సదా హ్యప్రతిగ్రాహ్యా హ్యసంభాష్యాశ్చ పాపినః॥ 14-105-11(96102)
పిబంతి కపిలాం యావత్తావత్తేషాం పితామహాః।
అమేధ్యముపభుంజంతి భూంయాం వై శ్వసృగాలవత్॥ 14-105-12(96103)
కపిలాయా దధి క్షీరం ఘృతం తక్రమథాపి వా।
యే శూద్రా ఉపభుంజంతి తేషాం గతిమిమాం శృణు॥ 14-105-13(96104)
కపిలోపజీవీ శూద్రస్తు మృతో గచ్ఛతి రౌరవం।
క్లిశ్యతే రౌరవే ఘోరే వర్షకోటిశతం వసన్॥ 14-105-14(96105)
తతశ్చాపి చ్యుతః కాలాచ్ఛ్వానయోనిం స గచ్ఛతి।
శ్వయోన్యాశ్చ పరిభ్రష్టో విష్ఠాయాం జాయతే క్రిమిః॥ 14-105-15(96106)
విష్ఠాకూపేషు పాపిష్ఠో దుర్గంధేషు సహస్రశః।
తత్రతత్రోపజాయేత నోత్తారం తత్రథ విందతి॥ 14-105-16(96107)
బ్రాహ్మణశ్చైవ యస్తేషాం గృహే కుర్యాత్ప్రతిగ్రహం।
తతః ప్రభృతి తస్యాపి పితరః స్యురమేధ్యపాః॥ 14-105-17(96108)
న తేన సార్ధం సంభాషేన్న చాప్యేకాసనం వ్రజేత్।
స నిత్యం వర్జనీయో హి దూరాత్తు బ్రాహ్మణాధమః॥ 14-105-18(96109)
యస్తేన సహ సంభాషేదేకశయ్యాం వ్రజేత్ వా।
ప్రాజాపత్యం చరేత్కృచ్ఛ్రం స చ తేన విసుద్ధ్యతి॥ 14-105-19(96110)
కపిలోపజీవినః శూద్రాద్యః కరోతి ప్రతిగ్రహం।
ప్రాయశ్చిత్తం భవేత్తస్య విప్రస్యైతన్న సంశయః॥ 14-105-20(96111)
బ్రహ్మకూర్చం ప్రకుర్వీతి చాంద్రాయణమథాపి వా।
ముచ్యతే కిల్బిషాత్తస్మాదేతేన బ్రాహ్మణో హి సః॥ 14-105-21(96112)
కపిలా హ్యగ్నిహోత్రార్థే విప్రార్థే వా స్వయంభువా।
సర్వం తేజః సముద్ధృత్య నిర్మితా బ్రహ్మణా పురా॥ 14-105-22(96113)
పవిత్రం చ పవిత్రాణాం మంగలానాం చ మంగలం।
పుణ్యానాం పరమం పుణ్యం కపిలా పాండునందన॥ 14-105-23(96114)
తపసా తప ఏవాగ్ర్యం వ్రాతనాముత్తమం వ్రతం।
దానానాం పరమం దానం నిదానం హ్యేతదక్షయం॥ 14-105-24(96115)
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని పుణ్యాన్యాయతనాని చ।
పవిత్రాణి చ రంయాణి సర్వలోకేషు పాండవ॥ 14-105-25(96116)
ఏభ్యస్తేజః సముద్ధృత్య బ్రహ్మణా లోకకర్తృణా॥
లోకనిస్తరణాయైవ నిర్మితాః కపిలాః స్వయం॥ 14-105-26(96117)
సర్వతేజోమయీ హ్యేషాం కపిలా పాండునందన।
సదాఽమృతమయీ మేధ్యా శుచిః పావనముత్తమం॥ 14-105-27(96118)
క్షీరేణ కపిలాయాస్తు దధ్నా వా సఘృతేన వా।
హోతవ్యాన్యగ్నిహోత్రాణి సాయం ప్రాతర్ద్విజాతిభిః॥ 14-105-28(96119)
కపిలాయా ఘృతేనాపి దధ్నా క్షీరేణ వా పునః।
జుహ్వతే యోఽగ్నిహోత్రాణి బ్రాహ్మణా విధివత్ప్రభో॥ 14-105-29(96120)
పూజయంత్యతిథీంశ్చైవ పరాం భక్తిముపాగతాః।
శూద్రాన్నాద్విరతా నిత్యం డంభానృతవివర్జితాః॥ 14-105-30(96121)
తే యాంత్యాదిత్యసంకాశైర్విమానైర్ద్విజసత్తమాః।
సూర్యమండలమధ్యేన బ్రహ్మలోకమనుత్తమం॥ 14-105-31(96122)
బ్రహ్మణో భవనే దివ్యే కామగాః కామరూపిణః।
బ్రహ్మణా పూజ్యమానాస్తు మోదంతే కల్పమక్షయం॥ 14-105-32(96123)
ఏవం హి కపిలా రాజన్పుణ్యా మంత్రామృతారణిః।
ఆదావేవాగ్నిమధ్యే తు మైత్రేయీ బ్రహ్మనిర్మితా॥ 14-105-33(96124)
శృంగాగ్రే కపిలాయాస్తు సర్వతీర్థాని పాండవ।
బ్రహ్మణో హి నియోగేన నివసంతి దినేదినే॥ 14-105-34(96125)
ప్రాతరుత్థాయ యో మర్త్యః కపిలాశృంగమస్తకాత్।
యశ్చ్యుతామంబుధారాం వై శిరసా ప్రయతః శుచిః॥ 14-105-35(96126)
స తేన పుణ్యతీర్థేన సహసా హతకిల్విషః।
జన్మత్రయకృతం పాపం ప్రదహత్యగ్నివతృణం॥ 14-105-36(96127)
మూత్రేణ కపిలాయాస్తు యశ్చ ప్రాణానుపస్పృశేత్॥
స్నానేన తేన పుణ్యేన నష్టపాపః స మానవః।
త్రింశద్వర్షకృతాత్పాపాన్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః॥ 14-105-37(96128)
ప్రాతరుత్థాయ యో భక్తయా ప్రయచ్ఛేత్తృణముష్టికం।
తస్య నశ్యతి తత్పాపం త్రింశద్రాత్రకృతం నృప॥ 14-105-38(96129)
ప్రాతరూత్థాయ యద్భక్త్యా కుర్యాద్యస్మాత్ప్రదక్షిణం।
ప్రదక్షిణీకృతా తేన పృథివీ నాత్ర సంశయః॥ 14-105-39(96130)
ప్రదక్షిణేన చైకేన శ్రద్ధాయుక్తేన పాండవ।
దశరాత్రకృతం పాపం తస్య తన్నశ్యతి ధ్రువం॥ 14-105-40(96131)
కపిలాపంచగవ్యేన యః స్నాయాత్తు శుచిర్నరః।
స గంగాద్యేషు తీర్థేషు స్నాతో భవతి పాండవ॥ 14-105-41(96132)
తేన స్నానేన తస్యాపి శ్రద్దాయుక్తస్య పార్థివ।
దశరాత్రకృతం పాపం తత్క్షణాదేవ నశ్యతి॥ 14-105-42(96133)
దృష్ట్వా తు కపిలాం భక్త్యా శ్రుత్వా హుంకారనిస్వనం।
వ్యపోహతి నరః పాపమహోరాత్రకృతం నృప॥ 14-105-43(96134)
యత్ర వా తత్ర వా చాంగే కపిలాం యః స్పృశేచ్ఛుచిః।
సంవత్సరకృతం పాపం వినాశయతి పాండవ॥ 14-105-44(96135)
గోసహస్రం తు యో దద్యాదేకాం చ కపిలాం నరః।
సమం తస్య ఫలం ప్రాహ బ్రహ్మా లోకపితామహః॥ 14-105-45(96136)
యస్త్వేవం కపిలాం హన్యాన్నరః కశ్చిత్ప్రమాదతః।
గోసహస్రం హతం తేన భవేన్నాత్ర విచారణా॥ 14-105-46(96137)
యశ్చైకాం కపిలాం దద్యాచ్ఛ్రోత్రియాయాహితాగ్నయే।
గవాం శతసహస్రం తు దత్తం భవతి పాండవ॥ 14-105-47(96138)
దశ వై కపిలాః ప్రోక్తాః స్వయమేవ స్వయంభువా।
యో దద్యాచ్ఛ్రోత్రియేభ్యో వై స్వర్గం గచ్ఛతి తచ్ఛృణు॥ 14-105-48(96139)
ప్రథమా స్వర్ణకపిలా ద్వితీయా గౌరపింగలా।
తృతీయా రక్తపింగాక్షీ చతుర్థీం గలపింగలా॥ 14-105-49(96140)
పంచమీ బభ్రువర్ణాభా షష్ఠీ చ శ్వేతపింగలా।
సప్తమీ రంగపింగాక్షీ త్వష్టమీ ఖురపింగలా॥ 14-105-50(96141)
నవమీ పాటలా జ్ఞేయా దశమీ పుచ్ఛపింగలా।
దశైతాః కపిలాః ప్రోక్తాస్తారయంతి నరాన్సదా॥ 14-105-51(96142)
మంగల్యాశ్చ పవిత్రాశ్చ సర్వపాపప్రణాశనాః।
ఏవమేవ హ్యనడ్వాహో దశ ప్రోక్తా నరేశ్వర॥ 14-105-52(96143)
బ్రాహ్మణో వాహయేత్తాంస్తు నాన్యో వర్ణః కథంచన।
న వాహయేచ్చ కపిలాం క్షేత్రే వాఽధ్వని వా ద్విజః॥ 14-105-53(96144)
వాహయేద్ధుంకృతేనైవ శాఖయా వా సపత్రయా।
న దండేన న వా యష్ట్యా న పాశేన న వా పునః॥ 14-105-54(96145)
న క్షుత్తృష్ణాశ్రమశ్రాంతాన్వాహయేద్వికలేంద్రియాన్।
అతృప్తేషు న భుంజీయాత్పిబేత్పీతేషు చోదకం॥ 14-105-55(96146)
శుశ్రూషోర్మాతరశ్చైతాః పితరస్తే ప్రకీర్తితాః।
అహ్నాం పూర్వత్ర భాగే చ ధుర్యాణాం వాహనం స్మృతం॥ 14-105-56(96147)
విశ్రామేన్మధ్యమే భాగే భాగే చాంతే యథాసుఖం।
యత్ర చ త్వరయా కృత్యం సంశయో యత్ర వాఽధ్వని। 14-105-57(96148)
వాహయేత్తత్ర ధుర్యాంస్తు న స పాపేన లిప్యతే॥
భ్రూణహత్యాసమం పాపం తస్య స్యాత్పాండునందన। 14-105-58(96149)
అన్యథా వాహయన్రాజన్నిరయం యాతి రౌరవం॥
రుధిరం పాతయేత్తేషాం యస్తు మోహాన్నరాధిప। 14-105-59(96150)
తేన పాపేన పాపాత్మా నరకం యాత్యసంశయం॥
నరకేషు చ సర్వేషు సమాః స్థిత్వా శతంశతం। 14-105-60(96151)
ఇహ మానుష్యకే లోకే బలీవర్దో భవిష్యతి॥
తస్మాత్తు ముక్తిమన్విచ్ఛందద్యాత్తు కపిలాం నరః॥ 14-105-61(96152)
కపిలాం వాహయేద్యస్తు వృషలో లోభమోహితః।
తేన దేవాస్త్రయస్త్రింశత్పితరశ్చాపి వాహితాః॥ 14-105-62(96153)
స దేవైః పితృభిర్నిత్యం వధ్యమానస్తు దుర్మతిః।
నరకాన్నరకం ఘోరం గచ్ఛేదాప్రలయం నృప॥ 14-105-63(96154)
బ్రహ్మా రుద్రస్తథాఽగ్నిశ్చ కపిలానాం గతిం గతాః।
తస్మాత్తే న నిహంతవ్యాః పూజ్యాశ్చైవ న సంశయః।
నిఃశ్వసంతి యదా శ్రాంతాస్తదా హన్యుస్చ తత్కులం॥ 14-105-64(96155)
యావంతి తేషాం రోమాణి తావద్వర్షశతం నృప।
నరకేషూపపచ్యంతే తత్ర తద్వాహకా నరాః॥ 14-105-65(96156)
కపిలా సర్వయజ్ఞేషు దక్షిణార్థం విధీయతే।
తస్మాత్తద్దక్షిణా దేయా యజ్ఞేష్వేవ ద్విజాతిభిః॥ 14-105-66(96157)
హోమార్తం చాగ్నిహోత్రస్య యాం ప్రయచ్ఛేత్ప్రయత్నతః।
శ్రోత్రియాయ దరిద్రాయ శ్రాంతాయామితతేజసే।
తేన దానేన పూతాత్మా మమ లోకే మహీయతే॥ 14-105-67(96158)
యావంతి చైవ రోమాణి కపిలాంగే యుధిష్ఠిర।
తావద్వర్షసహస్రాణి స్వర్గలోకే మహీయతే॥ 14-105-68(96159)
సువర్ణఖురశృంగీం చ కపిలాం యః ప్రయచ్ఛతి।
విషువే చాయనే చాపి సోఽశ్వమేధఫలం లభేత్।
తేనాశ్వమేధతుల్యేన మమ లోకం స గచ్ఛతి॥ 14-105-69(96160)
స్వర్ణశృంగీం రూప్యఖురాం సవత్సాం కాంస్యదోహినీం।
వస్త్రైరలంకృతాం పుష్టాం గంధైర్మాల్యైశ్చ శోభితాం॥ 14-105-70(96161)
పవిత్రం హి పవిత్రాణాం సురవ్ణమితి మే మతిః।
తస్మాత్సువర్ణాభరణా దాతవ్యా సాఽగ్నిహోత్రిణే॥ 14-105-71(96162)
ఏవం దత్త్వా తు రాజేంద్ర సప్తపూర్వాన్పరానపి।
తారయిష్యతి రాజేంద్ర నాత్ర కార్యా విచారణా॥ 14-105-72(96163)
అగ్నిష్టోమసహస్రస్య వాజపేయం చ తత్సమం।
వాజపేయసహస్రస్య అశ్వమేధం చ తత్సమం।
అశ్వమేధసహస్రస్య రాజసూయం చ తత్సమం॥ 14-105-73(96164)
కపిలానాం సహస్రేణ విదిదత్తేన పాండవ।
రాజసూయఫలం ప్రాప్య మమ లోకే మహీయతే।
న తస్య పునరావృత్తిర్విద్యతే కురుపుంగవ॥ 14-105-74(96165)
ప్రయచ్ఛతే యః కపిలాం సవత్సాం కాంస్యదోహినీం।
సువర్ణకురశృంగాంగీం సర్వాలంకారశోభితాం॥ 14-105-75(96166)
తైస్తైర్గుణైః కామదుఘా చ భూత్వా
నరం ప్రదాతారముపైతి సా గౌః।
స్వకర్మభిశ్చాప్యనుబధ్యమానం
తీవ్రాంధకారే నరకే పతంతం।
మహార్ణవే నౌరివ వాయునీతా
దత్తా హి గౌస్తారయతే మనుష్యం॥ 14-105-76(96167)
పుత్రాంశ్చ పౌత్రాంశ్చ కులం చ సర్వ-
మాసప్తమం తారయతే యథావత్।
యావన్మనుష్యాన్పృథివీ బిభర్తి
తావత్ప్రదాతారమృతం పరత్ర॥ 14-105-77(96168)
యథౌషధం మంత్రకృతం నరస్య
ప్రయుక్తమాత్రం వినిహంతి రోగాన్।
తథైవ దత్తా కపిలా సుపాత్రే
పాపం నరస్యాశు నిహంతి సర్వం॥ 14-105-78(96169)
యథైవ దృష్ట్వా భుజగాః సుపర్ణం
నశ్యంతి దూరాద్వివశా భయార్తాః।
తథైవ దృష్ట్వా కపిలాప్రదానా-
న్నస్యంతి పాపాని నరస్య శీఘ్రం॥ 14-105-79(96170)
యథా త్వచం వై భుజగో విహాయ
పునర్నవం రూపముపైతి పుణ్యం।
తథైవ ముక్తః పురుషః స్వపాపై-
ర్విరజ్యతే వై కపిలాప్రదానాత్॥ 14-105-80(96171)
యథాఽంధకారం భవనే విలగ్నం
దీప్తో హి నిర్యాతయతి ప్రదీపః।
తథా నరః పాపమపి ప్రలీనం
నిష్క్రామయేద్వై కపిలాప్రదానాత్॥ 14-105-81(96172)
యావంతి రోమాణి భవంతి తస్యా
వత్సాన్వితాయాశ్చ శరీరజాని।
తావత్ప్రదాతా యుగవర్షకోటిం
స బ్రహ్మలోకే రమతే మనుష్యః॥ 14-105-82(96173)
యస్యాహితాగ్నేరతిథిప్రియస్య
శూద్రాన్నదూరస్య జితేంద్రియస్య।
సత్యవ్రతస్యాధ్యయనాన్వితస్య
దత్తా హి గౌస్తారయతే పరత్ర॥ ॥ 14-105-83(96174)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి వైష్ణవధర్మపర్వణి పంచాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 105 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.